काठमाडौं। विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) ले वयस्कमा देखिने टाइप–१ मधुमेहको पहिचान र उपचारका लागि पहिलोपटक छुट्टै निर्देशिका जारी गरेको छ। यसले विशेषगरी महँगो उपचार खर्च र स्वास्थ्य सेवाको अभावका कारण इन्सुलिन लिन नपाएका बिरामीलाई उपचारमा पहुँच बढाउने लक्ष्य राखेको छ।
डब्ल्यूएचओका अनुसार सन् २०२५ मा विश्वभर करिब ९५ लाख मानिस टाइप–१ मधुमेहबाट प्रभावित थिए। सोही वर्ष मात्रै थप ५ लाख मानिसमा यो रोग पहिचान भएको थियो।
टाइप–१ मधुमेह हुँदा शरीरले आवश्यक मात्रामा इन्सुलिन उत्पादन गर्न सक्दैन। इन्सुलिनले रगतमा भएको चिनी (ग्लुकोज) लाई शरीरका कोषसम्म पुर्याउन मद्दत गर्छ। यसको अभावमा रगतमा चिनीको मात्रा बढ्छ। त्यसैले यस्तो मधुमेह भएका बिरामीले जीवनभर बाहिरबाट इन्सुलिन लिनुपर्छ।
डब्ल्यूएचओले जारी गरेको निर्देशिकामा बिरामीले दैनिक कयौँपटक इन्सुलिन लिनुपर्ने र नियमित रूपमा रगतमा चिनीको मात्रा जाँच गर्नुपर्ने सुझाव दिएको छ। बिरामीको अवस्थाअनुसार इन्सुलिनको मात्रा मिलाउन पनि आवश्यक हुन्छ।
यो निर्देशिका ठूला अस्पताल र विकसित देशलाई मात्रै लक्षित गरेर बनाइएको होइन। स्वास्थ्य सुविधा सीमित भएका गरिब देश, दुर्गम क्षेत्र तथा युद्ध र विपद्बाट प्रभावित स्थानमा पनि लागू गर्न सकिने गरी तयार पारिएको डब्ल्यूएचओले जनाएको छ।
संगठनले सन् २०३० सम्म विश्वका सबै टाइप–१ मधुमेहका बिरामीलाई सस्तो इन्सुलिन र रगतमा चिनी जाँच गर्ने सुविधा उपलब्ध गराउने लक्ष्य राखेको छ।
समयमै उपचार नपाउँदा टाइप–१ मधुमेहले आँखाको ज्योति गुम्ने, मिर्गौला फेल हुने, हृदयाघात र पक्षघातजस्ता गम्भीर समस्या निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले रोग पहिचानदेखि नियमित उपचारसम्मको पहुँच सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा डब्ल्यूएचओले जोड दिएको छ।












