१. आचारसंहिता उल्लंघन भएमा के-कस्तो सजाय हुने व्यवस्था गरिएको छ ?
उत्तर- आचारसंहिताको उल्लंघन भएमा उल्लङ्घनकर्ताको विवरण सार्वजनिक गर्नुका साथै उल्लंघन गर्ने कार्यको प्रकृति र गम्भीरता अनुसार देहाय बमोजिम सजाय हुने व्यवस्था निर्वाचन आचारसंहिता, २०८२ को दफा ४८ मा रहेको छः-
• एक लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना हुने,
• उम्मेदवारी रद्द गर्न सकिने,
• आचारसंहिता विपरीत कुनै प्रकारले आर्थिक सहयोग लिएमा त्यस्तो सहयोग लिने राजनीतिक दल वा उम्मेदवारलाई त्यसरी गरेको आम्दानी वा खर्च बराबरको रकम जरिबाना गर्ने। त्यसरी भएको जरिबाना छ महिनासम्म नबुझाउने उम्मेदवारलाई आयोगले तत्काल लागू हुने गरी बढीमा छ वर्षसम्म कुनै पनि निर्वाचनमा उम्मेदवार हुन अयोग्य घोषित गर्न सक्ने।
• प्रचलित कानुन बमोजिम निर्वाचन कसूर मानिने कार्य भएमा निर्वाचन (कसूर तथा सजाय) ऐन, २०७३ बमोजिम कारबाही हुन्छ।
२. आचारसंहिता उल्लंघन भयो भने कहाँ र कुन माध्यमबाट गर्ने होला ?
उत्तर – निर्वाचन आचारसंहिता, २०८२ को दफा ४७ मा कसैले निर्वाचन आचारसंहिता उल्लङ्घन गरेको पाइएमा उजुरी दिन चाहने व्यक्तिले मौखिक, लिखित, सामाजिक सञ्जाल, विद्युतीय माध्यम वा अन्य कुनै तरिकाले निर्वाचन आयोग, मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालय, निर्वाचन अधिकृतको कार्यालय, निर्वाचन कार्यालय, जिल्ला आचारसंहिता अनुगमन समिति, अनुगमन टोली वा अनुगमन अधिकृतसमक्ष तोकिएको ढाँचामा उजुरी दिन सक्ने व्यवस्था गरिएको छ। यसरी उजुरी दिँदा आधार, कारण र सोसम्बन्धी कुनै प्रमाण भए सो समेत संलग्न गर्नुपर्ने छ।
३. सामाजिक सञ्जालहरुमा बेग्रल्ती रुपमा आउने नकारात्मक भिडियो सामग्रीहरुको नियन्त्रण गर्न र सोको बारेमा यथार्थपरक जानकारी प्रदान गर्न आयोगले के कस्ता उपाय अपनाएको छ ?
उत्तर- सामाजिक सञ्जाल र आमसञ्चारका साधनहरुमा प्रकाशित हानिकारक सामग्रीहरुको निगरानी तथा विश्लेषण गर्न आयोगमा विज्ञ जनशक्तिसहित निर्वाचन आयोगमा सूचना सदाचार प्रवर्द्धन इकाई क्रियाशील छ। यस इकाईले आमसञ्चार माध्यम र सामाजिक सञ्जालमा प्रकाशन-प्रसारण हुने विभिन्न सामग्रीहरुको विश्लेषण गरी नियन्त्रणको प्रस्ताव गर्दछ। यही तथ्यगत विश्लेषणको आधारमा निर्वाचन आयोगले आवश्यक कानुनी कारबाहीको लागि सम्बन्धित निकायलाई निर्देशन दिइरहेको छ। निर्वाचनको सम्बन्धमा यथार्थपरक जानकारी दिन र सामाजिक सञ्जालमा प्रवाह हुने तथ्यहीन एवम् भ्रामक सूचनाबाट मतदाताहरुमा भ्रम सिर्जना हुन नदिन आयोगले सामाजिक सञ्जाल र अन्य सञ्चार माध्यमहरुबाट मतदाता शिक्षासँग सम्बन्धित सामग्रीहरु निरन्तर प्रकाशन-प्रसारण गरिरहेको छ। यसका साथै नियमित रुपमा प्रत्येक हप्ता पत्रकार सम्मेलन आयोजना गर्ने, समय समयमा विज्ञप्ति जारी गर्ने, आयोगका पदाधिकारी तथा कर्मचारीहरुका अन्तर्वार्ता/मन्तव्यहरु प्रकाशन-प्रसारण गर्ने जस्ता कार्यहरुबाट सामयिक सवालहरुमा स्पष्टता कायम गर्ने कार्य गरिँदै आएको छ। नियमित गतिविधि तथा आधिकारिक सूचना आयोगको ई-बुलेटिनबाट समेत प्राप्त गर्न सकिने छ।
