काठमाडौं । नेपाली विद्यार्थीहरूले वैदेशिक अध्ययनका लागि चालु आर्थिक वर्षको पहिलो छ महिनामा झण्डै रु ५६ अर्ब ८३ करोड बराबर खर्च गरेका छन्। नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार, गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा यो खर्च करिब रु दुई अर्बले घटे पनि शिक्षाको नाममा विदेशिने रकम निरन्तर बढ्दो क्रममा रहेको छ।
अघिल्लो वर्ष सोही अवधिमा रु ५८ अर्ब ९५ करोड बराबरको रकम विदेशी शैक्षिक संस्थाहरूमा पठाइएको थियो। नेपालबाट उच्च शिक्षा प्राप्त गर्न विदेश जाने विद्यार्थीहरूको संख्या दिनप्रतिदिन बढिरहेकाले यो खर्च आगामी वर्षहरूमा अझ वृद्धि हुने अनुमान गरिएको छ।
यस्तै, सेवा खाताअन्तर्गत भ्रमण व्यय समेत उच्च दरले बढेको छ। समीक्षा अवधिमा भ्रमण व्यय नौ दशमलव सात प्रतिशतले वृद्धि भई रु एक खर्ब एक अर्ब ९२ करोड पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा उल्लेखनीय वृद्धि हो। अघिल्लो वर्षको पहिलो छ महिनामा भ्रमण व्यय रु ९२ अर्ब ८७ करोड थियो।
नेपालको सेवा क्षेत्रले भने घाटा बेहोरिरहेको देखिन्छ। समीक्षा अवधिमा खुद सेवा आय रु ४३ अर्ब ५३ करोडले घाटामा रहेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा झन् बढेको हो। अघिल्लो वर्ष सोही अवधिमा सेवा घाटा रु ३५ अर्ब ४३ करोड थियो।
तर, सकारात्मक पक्षमा, नेपाल आउने पर्यटकहरूको संख्यामा वृद्धि भएसँगै सेवा खाताअन्तर्गत भ्रमण आयमा सुधार देखिएको छ। समीक्षा अवधिमा भ्रमण आय पाँच दशमलव एक प्रतिशतले वृद्धि भई रु ४१ अर्ब ८६ करोड पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको रु ३९ अर्ब ८२ करोडको तुलनामा उल्लेखनीय सुधार हो।
विदेशी अध्ययन र पर्यटन क्षेत्रको वित्तीय प्रभावलाई दीर्घकालीन रूपमा सन्तुलनमा राख्न नीति निर्माताहरूले आवश्यक रणनीति बनाउनु पर्ने देखिन्छ। उच्च शिक्षा प्राप्त गर्न विदेशिने प्रवृत्तिलाई स्वदेशमै प्रतिस्थापन गर्ने प्रयास तथा पर्यटन क्षेत्रलाई थप प्रवद्र्धन गर्न सकियो भने मुलुकको सेवा व्यापार घाटा सुधार गर्न सकिन्छ।
