काठमाडौं । नेपालका सार्वजनिक ऋण झन्–झन् बढ्दै गएको छ । सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालयले प्रकाशन गरेको एक प्रतिवेदनका अनुसार नेपालको सार्वजनिक ऋण २४ खर्ब ३३ अर्ब माथि पुगेको छ ।
कार्यालयका अनुसार गत आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को असार मसान्तसम्म आइपुग्दा नेपालको कुल सार्वजनिक ऋण २४ खर्ब ३३ अर्ब २३ करोड ९४ लाख रुपैयाँ पुगेको छ ।
यो कुल ग्राहस्थ उत्पादन (जिडीपी) को आधारमा भने ४२.६५ प्रतिशत हो । गत आवको सुरुवात सार्वजनिक ऋण २२ खर्ब ९९ अर्ब ३५ करोड २४ लाख रुपैयाँ रहेको थियो । तर, असार मसान्तसम्ममा आइपुग्दा भने १ खर्ब ३४ अर्ब ६८ करोड ४१ लाख रुपैयाँ थप परिचालन भएको देखिन्छ। गत जेठ महिनाको तुलनामा भने सार्वजनिक ऋण ३२ अर्ब ८९ करोड ५८ लाख रुपैयाँ थप भएको छ ।
गत आवमा नेपालले तिर्न बाँकी कुल ऋणको आधारमा एक नेपालीको भागमा ८३ हजार ४३१ रुपैयाँ पर्न आउँछ । गत असार मसान्तसम्म आइपुग्दा एक नेपाली सो बराबरको सार्वजनिक ऋण भार बोकेका छन् । यो नेपालको कुल जनसंख्यामा आधारित हो । राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयका अनुसार हाल नेपालको जनसंख्या २ करोड ९१ लाख ६४ हजार ५७८ छ ।
कुल ऋण दायित्वमध्ये आन्तरिकि तर्फ ११ खर्ब ८० अर्ब ९० करोड १८ लाख रुपैयाँ बाँकी छ । जुन जिडीपीको २०.७० प्रतिशत हुन आउँछ । यस्तै, बाह्य ऋण भने १२ खर्ब ५२ अर्ब ३३ अर्ब ७६ करोड रुपैयाँ रहेको छ । जिडीपीमा भने यो २१.९५ प्रतिशत हुन आउँछ ।
गत असार मसान्तसम्ममा सरकारले कुल ३ खर्ब ५८ अर्ब २ करोड ९५ लाख रुपैयाँ ऋण प्राप्ति गरेको छ भने २ खर्ब २३ अर्ब ३४ करोड ६४ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेको छ । गत वर्ष सरकारले आन्तरिक तर्फ २ खर्ब ३४ अर्ब ४२ करोड १४ लाख रुपैयाँ र बाह्य तर्फ १ खर्ब २३ अर्ब ६० करोड ८१ लाख रुपैयाँ ऋण प्राप्त गरेको छ । समिक्षा वर्षमा आन्तरिक तर्फ १ खर्ब ८२ अर्ब ६२ करोड ३३ लाख रुपैयाँ र बाह्य तर्फ ४० अर्ब ७२ करोड २१ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेको छ ।
गत आवमा सरकारले ४ खर्ब ४२ अर्ब ७५ करोड रुपैयाँ ऋण परिचालन गर्ने लक्ष्य लिएको थियो । तर, गत आवमा लक्ष्यको ७९.०८ प्रतिशत मात्रै ऋण प्राप्ति गरेको छ । गत असार मसान्तसम्ममा सरकारले ३ खर्ब ५८ अर्ब २ करोड ९५ लाख रुपैयाँ ऋण प्राप्ति गरेको हो । कुल लक्ष्यमा ९४ अर्ब ७२ करोड ५ लाख रुपैयाँ प्राप्ति गर्न बाँकी छ।
गत आवमा सरकारले आन्तरिक तर्फ २ खर्ब ४० अर्ब र बाह्य तर्फ २ अर्ब १२ अर्ब ७५ करोड रुपैयाँ ऋण परिचालनको लक्ष्य लिएको थियो । आर्थिक वर्ष सकिँदा भने लक्ष्यको ९७.६९ प्रतिशत आन्तरिक र ५८.१० प्रतिशत बाह्य ऋण परिचालन गर्न सकेको छ । प्राप्ति गर्न बाँकी भने क्रमशः ५ अर्ब ५७ करोड ८६ लाख र ८९ अर्ब १४ करोड १९ लाख रुपैयाँ छ ।
गत आवमा सरकारले कुल २ खर्ब ५५ अर्ब ३९ करोड ११ लाख रुपैयाँ आन्तरिक ऋण भुक्तानी गरेको छ। यसमा १ खर्ब ८२ अर्ब ६२ करोड ३३ लाख रुपैयाँ सावाँ भुक्तानी र ७२ अर्ब ७६ करोड ७८ लाख रुपैयाँ ब्याज भुक्तानी गरेको हो । यस्तै, बाह्य तर्फ भने ४९ अर्ब ९८ करोड ६० लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेको छ । बाह्य ऋणको सावाँ ४० अर्ब ७२ करोड २१ लाख र ब्याज ९ अर्ब २६ करोड ३९ लाख रुपैयाँ भुक्रानी गरेको छ ।
