काठमाडौं । राष्ट्रिय बहिरा महासंघ नेपालले अपांगता भएका व्यक्तिहरुको यौन तथा प्रजनन् स्वास्थ्य र अधिकारमा पहुँच पुर्याउन तीन जिल्लामा परियोजना सञ्चालन गर्ने भएको छ ।
राष्ट्रिय बहिरा महासंघ नेपाल, अपांगता भएका महिलाहरुको महासंघ नेपाल, श्रवणदृष्टि विहीन अभिभावक समाज नेपाल र दृष्टिविहीन युवा संघको संयुक्त आयोजना तथा एम्प्लि–फाइ चेन्जको सहकार्यमा ‘यौन तथा प्रजनन् स्वास्थ्य र अधिकारमा पहुँचका लागि अपांगता भएका व्यक्तिका संस्थाहरुको क्षमता सुदृढीकरण कार्यक्रम’को परिचयात्मक कार्यक्रममा सो जानकारी दिइएको हो ।
परियोजना काठमाडौं महानगरपालिकाको काठमाडौं, रुपन्देहीको तिलोत्तमा नगरपालिका र धनुषाको जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकामा सञ्चालन हुनेछ ।
कार्यक्रममा राष्ट्रिय बहिरा महासंघ नेपालका अध्यक्ष सन्तोष केसीले यस कार्यक्रमले सबै प्रकारका अपांगता भएका व्यक्तिहरूलाई समेट्ने बताए ।
महासचिव सिताराम ओझाले परियोजनाले यौन तथा प्रजनन् स्वास्थ्य र अधिकारको पहुँचका वृद्धि ल्याउने अपेक्षा गरिएको बताए ।
कार्यक्रममा स्वास्थ्य सेवा विभागका जनस्वास्थ्य अधिकृत महेन्द्र गिरीले अपांगता भएका व्यक्तिहरूलाई लक्षित गर्दै सरकारले सञ्चालन गरेका यौन तथा प्रजनन् स्वास्थ्य र अधिकार सम्बन्धी नीति, कार्यक्रम र आगामी प्राथमिकताहरूको बारेमा प्रस्तुतीकरण दिएका थिए ।
गिरीले अपांगता भएका व्यक्तिहरू सम्बन्धी राष्ट्रिय नीति, २०८० को स्वीकृति र कार्यान्वयनका साथै स्वास्थ्य सेवाको पहुँच बाहिर परेकाहरुलाई समेट्ने राष्ट्रिय रणनीति २०७३–२०८८ का बारेमा समेत जानकारी गराए ।
उक्त रणनीतिमा अपांगता रोकथाम, उपचार, पुनःस्थापना तथा सहायक उपकरणको पहुँच विस्तार, समावेशी शिक्षा व्यवस्था, सामाजिक सुरक्षा तथा कानुनी संरक्षण, सार्वजनिक सेवा र पूर्वाधारमा पहुँचयोग्यता सुनिश्चित गर्ने उपायहरू समावेश छन्।
साथै, अपांगता भएका व्यक्तिहरूको निर्णय प्रक्रियामा सहभागिता बढाउन पहल गरिने र आगामी बजेटमा यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्य कार्यक्रमहरू समेटिने प्रतिबद्धता रहेको जानकारी गराइएको छ ।
कार्यक्रममा सहभागीहरूले नीति र नियम भएपनि सम्बन्धित व्यक्तिहरूले आवश्यक सेवा नपाएको अवस्थाबारे पनि ध्यानाकर्षण गराएका थिए । यौन तथा प्रजननलाई फोकस गरेर कार्यक्रम सञ्चालन गर्न आवश्यक रहेकोमा पनि उनीहरुको जोड थियो ।
सहभागीहरूले अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूमाथि हुने हिंसाका घटनालाई केन्द्रमा राखेर थप प्रभावकारी कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्नेमा जोड दिए। उनीहरूका अनुसार अपाङ्गता भएका महिलामाझ अझै पनि सुरक्षित स्तनपानसम्बन्धी जानकारीको अभाव रहेको अवस्था छ, जसले आमा र शिशुको स्वास्थ्यमा जोखिम निम्त्याइरहेको छ।
त्यसैगरी सुरक्षित यौनसम्बन्धी पर्याप्त जानकारी नहुँदा दृष्टिविहीन व्यक्तिहरूको वैवाहिक र पारिवारिक जीवन जटिल बन्दै गएको सहभागीहरूको भनाइ थियो। यस्ता समस्याको दीर्घकालीन समाधानका लागि अपाङ्गता भएका व्यक्तिले अध्ययन गर्ने विद्यालय र पाठ्यक्रममै यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्यसम्बन्धी विषयलाई प्राथमिकताका साथ समावेश गर्नुपर्नेमा उनीहरूले जोड दिएका छन्।
कार्यक्रममा सरकारी निकायका प्रतिनिधिहरूले बजेटमा अपांगता भएका व्यक्तिका यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्यका कार्यक्रमलाई समावेश गरिने प्रतिबद्धता जनाएका थिए ।
