काठमाडौं । सरकारले प्रत्येक वर्षको जेठ १५ गते ल्याउने बजेट अपांगतामैत्री हुन नसकेको भन्दै अपांगताका क्षेत्रका सरोकारवालाहरूले उत्तरदायी र समावेशी बजेट ल्याउन माग गरेका छन् ।
अपांगता अधिकार कोष (डिआरएफ)को सहयोगमा राष्ट्रिय अपांग महासंघ, कोशीश,एफडब्लु डिएन,एसडिबीपी, एनएएसएलआइ नेपाल, एसिएनएस, एआइडिएन लगायत संघसंस्थाको संयुक्त आयोजनामा मंगलबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा सहभागीले स्थायित्व र अपांगमैत्री बजेट निर्माणको माग गरे ।
कार्यक्रममा व्यवस्थापिका संसद्को अर्थ समितिका सभापति सन्तोष चालिसेले आगामी दिनमा सरकारकाले ल्याउने बजेट अपांगमैत्री ल्याउन पहल गर्ने प्रतिबद्धता जनाए । उनले प्रि–बजेटमाथिको दफावार छलफलकै क्रममा अपांगता भएका दुई जना विज्ञहरूलाई सहभागी गराएर सुझाव दिइने बताए ।
सभापति चालिसेले अपांगताको क्षेत्रमा विशेष बजेटको लागि पहल गर्ने प्रतिबद्धता पनि जनाए । राज्यले अपांगता भएका व्यक्तिहरूका लागि न्यानोपन दिन सक्नुपर्नेमा उनको जोड थियो ।
राष्ट्रिय समावेशी आयोगका सदस्य हरिदक्त जोशीले अपांगता भएका व्यक्तिहरूले अबका दिनमा स्वरोजगारतिर ध्यान दिनुपर्ने बताए । उनले अपांगताका क्षेत्रमा तीन तहका सरकार बीचमा संयन्त्र बनाएरै काम गर्न आवश्यक रहेको बताए । अपांगता भएका वर्गका लागि नीतिगत तहमै सुधारको खाँचो रहेको उनको भनाइ छ ।
राष्ट्रिय सभाका पूर्वसांसद प्रकाश पन्तले अपांगता भएका व्यक्तिहरूको अधिकार कार्यान्वयनमा जोड दिनुपर्ने बताए । उनले पछिल्लो समय अपांगता भएका व्यक्तिहरूको अभियान ‘प्रोजेट’मा अलमलिएको भन्दै पैसा नभए पनि थुप्रै काम गर्न सकिने बताए ।
डिआरएफका कार्यक्रम अधिकृत कृष्ण सुनारले प्रत्येक वर्ष सरकारले अपांगताका क्षेत्रमा छुट्याएको बजेटका विषयमा व्यवस्थित रूपमा समीक्षा हुन नसकेको बताए । उनले सरकारले ल्याउने बजेट अपांगता उत्तरदायी, समावेशी र सीआरपीडीलाई टेकेर ल्याउन नसकेको बताए ।
यस्तै कार्यक्रममा शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयकी शाखा अधिकृत प्रेम कुमारी पौडेलले मन्त्रालयले अपांगता भएका व्यक्तिहरूको शिक्षाको क्षेत्रमा काम गरिरहेको बताइन् । उनले बजेटको विषय अर्थमन्त्रालयसँग जोडिएको भन्दै मन्त्रालयले अपांगताका क्षेत्रमा विशेष प्राथमिकताका साथ काम गरिरहेको बताइन् ।
कार्यक्रममा कोशिशकी शर्मिला पराजुलीले ‘नेपालको अपांगता उत्तरदायी बजेट २०८०/०८१’को अध्ययन प्रतिवेदन प्रस्तुत गर्दै सरकारले अपांगता समुदायका लागि विनियोजन गरेको बजेट अपर्याप्त र असमानुपातिक तथा अन्ययपूर्ण रहेको बताइन् ।
कार्यक्रमकी सभापति राष्ट्रिय अपांग महासंघकी वरिष्ठ उपाध्यक्ष सत्यदेवी वाग्लेले अपांगमैत्री बजेट ल्याउन लविङसँग छोड्न नहुने बताइन् । कार्यक्रममा सहभागीहरूले अपांगताका लागि छुट्याइएको बजेटमा सबैभन्दा बढी पहुँच कसको छ भन्ने विषयमा पनि अध्ययनको खाँचो रहेकोमा जोड दिएका थिए ।
