काठमाडौं । कञ्चनपुरको कृष्णपुर नगरपालिकाले नगरभित्र रहेका सबै छाउगोठहरू १५ दिनभित्र हटाउन निर्देशन दिएको छ। शनिबार कृष्णपुर–१ मा छाउगोठमा सुतिरहेकी २८ वर्षीया कमला दमाईको सर्पदंशबाट मृत्यु भएपछि नगरपालिका सक्रिय बनेको हो।
नगर प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत खगेन्द्रप्रसाद भट्टले वडाहरूमा निर्देशन पठाउँदै १ देखि ९ नम्बर वडासम्म छाउगोठ निरीक्षण गरी भत्काउने कार्य अनिवार्य गर्न निर्देशन दिएका हुन्।
“नगरभित्र अझै पनि छाउपडी प्रथा कायम रहेकाले अबको १५ दिनभित्र गोठ भत्काइ नसकेमा १० हजार रुपैयाँ जरिवाना र कानुनी कारबाही हुने,” निर्देशनमा उल्लेख छ।
शव परीक्षण अनुसार कमला दमाईलाई राति सुतिरहेको अवस्थामा सर्पले टोकेको थियो। उनको मृत्युले स्थानीय तह र नागरिक समाजमा छाउपडी प्रथाविरुद्ध फेरि एकपटक बहस चर्किएको छ।
स्थानीय प्रशासनले बताएको अनुसार दमाईको घर पक्की भए पनि उनी महिनावारीका बेला घरभन्दा केही परको गोठमा बस्ने गरेकी थिइन्। यही अवसरमा सर्पको डसाइले उनको ज्यान गएको हो।
मुलुकी अपराध संहिता २०७४ को दफा १६८(३) अनुसार रजस्वला वा सुत्केरी अवस्थामा महिलालाई छाउगोठमा राख्ने, भेदभाव वा अमानवीय व्यवहार गर्नेलाई ३ महिनासम्म कैद वा ३ हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुन सक्ने प्रावधान छ। तर अझै पनि केही गाउँ तथा नगर क्षेत्रहरूमा परम्परागत सोचले यस्तो अमानवीय अभ्यासलाई निरन्तरता दिइरहेको देखिन्छ।
कृष्णपुर नगरपालिकाको निर्देशन अनुसार अब छाउगोठ भत्काउने काम अनुगमन गरी कार्यान्वयन नगरिएमा वडा र व्यक्तिगत रूपमा जिम्मेवार मानिनेछ। नगरपालिकाले वडाहरूसँग सहकार्य गर्दै “शून्य छाउगोठ क्षेत्र” घोषणाको तयारी समेत थालेको जनाएको छ।
