काठमाडौं । नेपाली साहित्यका आदिकवि भानुभक्त आचार्यको २१२औँ जन्मजयन्ती आज आइतबार देश तथा विदेशमा विविध कार्यक्रम गरेर श्रद्धापूर्वक मनाइँदैछ। नेपाली भाषामा पहिलोपटक रामायण अनुवाद गरी आमजनमानसमा साहित्य, संस्कृति र धर्मको चेतना फैलाउने काम गरेका भानुभक्तको योगदानलाई स्मरण गर्दै विभिन्न संस्थाहरूले कार्यक्रमको आयोजना गरेका छन्।
विसं १८७१ को असार २९ गते तनहुँको चुँदीरम्घा गाउँमा जन्मिएका भानुभक्तले संस्कृत भाषामा लेखिएको रामायणलाई जनभाषा नेपालीमा अनुवाद गरी सर्वसाधारणसम्म पुर्याए। एक सामान्य घाँसीबाट पाएको प्रेरणाले उनलाई आम नेपालीका लागि ‘भावानुवादयुक्त रामायण’ लेख्न प्रेरित गरेको ऐतिहासिक प्रसंग प्रख्यात छ।
भानुभक्तको रामायण मात्र होइन, ‘वधुशिक्षा’, ‘प्रश्नोत्तर’, ‘भक्तमाला’ र ‘रामगीता’ जस्ता काव्यकृतिहरू नेपाली साहित्यका अमूल्य सम्पदा मानिन्छन्। उनका रचनाले न केवल भाषा र साहित्यको उन्नति गरेका छन्, बरु सामाजिक चेतना र समता प्रवर्द्धनमा पनि योगदान पुर्याएका छन्।
भानुभक्तले शासन व्यवस्थाको ढिलासुस्तीप्रति आक्रोश व्यक्त गर्दै आफ्नो कवितामा लेखेका थिए, “भोलिभोलि भन्दैमा सब घर बितिगो, बक्सियोस् आज झोली।” यसले उनको व्यंग्यात्मक शैली र सामाजिक यथार्थप्रतिको चिन्तन प्रस्ट देखाउँछ।
पृथ्वीनारायण शाहले नेपाललाई भौगोलिक रूपमा एकीकृत गरेझैं भानुभक्तले नेपाली भाषामार्फत भावनात्मक एकता प्रदान गरेको विज्ञहरूको धारणा छ। उनी नेपाली भाषी समुदायका साझा गौरव हुन्, जसको योगदान नेपाल मात्र होइन, भारतको दार्जिलिङ, सिक्किम, भुटान, म्यानमार लगायत नेपाली भाषी क्षेत्रहरूमा समेत उच्च सम्मानका साथ स्मरण गरिन्छ।
भानुभक्त जयन्तीका अवसरमा विभिन्न साहित्यिक गोष्ठी, कवि सम्मेलन, पुस्तक विमोचन तथा विद्यालयस्तरीय कार्यक्रमहरू आज नेपालभर र प्रवासका नेपाली समुदायमा आयोजना हुने कार्यक्रमहरूको तयारी गरिएको छ।
