काठमाडौं । नेकपा एमालेकी उपाध्यक्ष अष्टलक्ष्मी शाक्यले सोच परिवर्तन नभएसम्म समृद्ध नेपाल निर्माण गर्न नसकिने बताएकी छिन् ।
नेकपा एमालेको पार्टी केन्द्रीय कार्यालय च्यासलमा अनेमसंघ केन्द्रीय कमिटीले ११५ औं अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक महिला दिवसको अवसर पारेर आयोजना गरेको ‘जलवायु परिवर्तन र महिलाः अवसर र सम्भावना’ विषयक विचार गोष्ठीलाई सम्बोधन गर्दै अहिले पनि सामन्ती अवशेषहरु अझै बाँकी रहेको भन्दै यसलाई अन्त्य गर्न जरुरी रहेको बताइन् । उनले सामन्ती अवशेष अन्त्य गर्न वैचारिक संघर्ष जरुरी रहेको उल्लेख गरिन् ।
उनले अहिले जलवायु परिवर्तनको समस्या जटिल बनिरहेको भन्दै जलवायु परिवर्तनको विषय सबै राजनीतिक दलहरुले प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने उल्लेख गरिन् । उपाध्यक्ष शाक्यले आफूहरु संविधानमार्फत, सुशासन, समृद्ध नेपाल बनाउन लागिरहेको भन्दै आफूहरुको एजेण्डा नै आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक एजेण्डा भएको दाबी गरिन् । शाक्यले पछिल्लो समय महिला आन्दोलन कमजोर बन्दै गएको बताइन् ।
उनले महिला आन्दोलन कमजोर बनेकाले राजनीतिक दलका महिला संगठनले साझा ‘एजेन्डा’ बनाएर अगाडि बढ्नुपर्ने बताइन् ।उपाध्यक्ष शाक्यले उत्पादनशील काम नहुँदा युवा विदेश पलायन भएको धारणा राख्दै युवाको विदेश पलायन र तीव्र बसाइँसराइ हुनुमा राजनीतिक दलका घोषणापत्र पनि जिम्मेवार रहेका जिकिर गरिन् ।
युवा विदेश पलायन हुँदा गाउँ शून्य भएका र त्यसको प्रत्यक्ष असर महिलालाई परेको उनको भनाइ थियो । उपाध्यक्ष शाक्यले मुलुक गणतन्त्रको दिशामा धेरै अघि बढिसकेकाले लोकतन्त्रलाई कमजोर बनाउने, राजनीतिक दललाई निस्तेज पार्ने र निरंकुशता फर्किने कुरा सम्भव नभएको बताइन् ।
कार्यक्रममा एमाले सचिव पद्मा अर्यालले महिला आन्दोलनलाई नयाँ ढंगले अगाडि बढाउनुपर्नेमा जोड दिइन् । सबैको प्रयासले मात्र महिला आन्दोलनलाई अगाडि बढाउन सकिने उनको भनाइ थियो ।
‘अबका दिनमा आर्थिक, सामाजिक, राजनीतिक र साँस्कृतिक विषयलाई फोकस गर्नुपर्ने देखिन्छ । हामीले त्यो गर्न सकेका छैनौं’ उनले भनिन्,‘आज कहाँ छ भोली कहाँ पुग्ने हो, यी विषयहरु स्पष्ट ढंगले हामीले राख्न सकेनौ भने हामी अगाडि बढ्न सक्दैनौं ।’ उनले महिलाहरुमा विज्ञता सक्षमता भएपनि हेपिन परेको भन्दै भनिन्,‘हेपियो भनेर कुस्ती खेल्ने होइन कि धैर्यता पूर्वक जहाँ छौं, जुन क्षेत्रमा छौं त्यहिबाट अगाडि बढ्नुपर्छ ।’
अनेमसंघकी अध्यक्ष टुकाभद्र हमालले महिला आन्दोलनलाई कमजोर पार्ने कोसिस भइरहेकाले सबै राजनीतिक दलका महिला संगठन सचेत हुनुपर्नेमा जोड दिइन् ।
कार्यक्रममा वन तथा वातावरण मन्त्रालयका सहसचिव डा.महेश्वर ढकालले जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी राष्ट्रिय तथा अन्तरराष्ट्रियः नीतिगत पैरवीका सवाल र सम्भावना विषयमा आधारपत्र प्रस्तुत गरेका थिए । उनले नेपालमा महिलाको जनसंख्या बढी रहेपनि पछिल्लो जन्मदर भने पुरुषको तुलनामा महिला कम देखिएको बताए । युवाहरुको संख्या बढीरहेका अवस्थामा अबको २० वर्षभित्र देशमा विकास गर्न नसके देश सधैं पछि पर्ने उनको धारणा थियो ।
यस्तै अनेमसंघकी उपाध्यक्ष डा.विमला राई पौडेलले’ जलवायु परिवर्तन र महिलाः प्रभाव, अवसर र जनप्रतिनिधि, महिला संगठनको भूमिका’ विषयमा कार्यपत्र प्रस्तुत गरेकी थिइन् । नेपालसहित दक्षिण एसियाकै भूमिका बस्ने महिला, बालबालिका, वृद्धावृद्धा, आदिवासीहरु बढी जोखिममा रहेको बताइन् । लैंगिक भूमिकाका कारण महिलाहरु बढी प्रभावित भएको बताइन् । स्रोत, साधन र सूचनाका कारण जलवायु परिवर्तन थेग्न सक्ने हैसियत कम भएको उनले बताइन् ।
कार्यक्रममा अनेमसंघकी प्रचार उपप्रमुख सिर्जना आचार्यले जलवायु परिवर्तनले पारेको असरलाई कम गर्न स्थानीय तहबाट हुनसक्ने पहलका विषयमा सुझाव दिएकी थिइन् ।
कार्यक्रममा अनेमसंघकी महासचिव पेम्बा लामाले सहजीकरण गरेकी थिइन् । कार्यक्रम अनेमसंघ वातावरण विभागको व्यवस्थापनमा भएको हो ।
